Door Robbie Kammeijer

Overtuigd van het slagen van hun plan, vertelden hoofdredacteur Hans Laroes (foto) en buitenlandchef Gerard van den Broek afgelopen week aan een groepje journalisten de details van het nieuwe buitenlandbeleid van NOS Nieuws. “Correspondenten hebben de wens om de wereld te ontdekken,” verzekerde Laroes. Vanaf nu zullen zij dat doen in een roulatiesysteem, met een Nederlandse bril en crossmediaal.

Het uitgangspunt van het buitenlandbeleid van de NOS is om een correspondent drie tot vijf jaar vanuit een bepaalde standplaats verslag te laten doen, met eventueel één verlenging. “Dat doen we uit persoonlijk belang en uit belang voor de organisatie,” verklaart Van den Broek. Een correspondent wil na een bepaalde tijd weer iets anders en het is niet wenselijk als een correspondent “vergroeid raakt met de regio”. “Als een correspondent te lang in het buitenland zit, wordt Nederland buitenland.” De kritiek op het plan, zoals het mogelijk weggooien van netwerken, legt Laroes naast zich neer. “Je wordt er alleen maar sterker van.”

Budget
“Stevige buitenlandjournalistiek is een essentieel onderdeel van de publieke omroep,” vindt Hans Laroes. Terwijl er op andere delen van de organisatie gekort moet worden, wordt er niet bezuinigd op de buitenlandberichtgeving. “We hebben een goed correspondentennetwerk met een stevig budget.” Van de totale begroting van NOS Nieuws wordt er negen procent besteed aan de correspondenten in het buitenland (dat komt neer op ruim vier miljoen euro). Laroes deed in januari een boekje open en zette de begroting van in grote lijnen op zijn weblog.

De verhouding tussen binnenlands en buitenlands nieuws is in de radio- en tv-uitzendingen volgens Laroes ongeveer 60-40. “Op dit moment besteden we veel meer tijd aan het buitenland dan vroeger.” Ruim tachtig mensen zijn verantwoordelijk voor die berichtgeving: de NOS is op 26 verschillende standplaatsen aanwezig met 42 correspondenten (waarvan het merendeel freelancer is), en ook op Hilversum werken ongeveer veertig journalisten op de buitenlandredactie.

Crossmediaal
Op dit moment werken correspondenten steeds minder voor slechts één medium. Een correspondent maakt niet alleen maar items voor bijvoorbeeld het Journaal op televisie gemaakt, maar ook voor het Radio 1 Journaal en internet. In 2006 is de huidige organisatie NOS Nieuws gevormd, met het samengaan van de verschillende nieuwsredacties. Sindsdien is ‘crossmedia’ een begrip binnen de NOS. “De kracht is groter dan de optelsom,” vertelt Laroes. Van den Broek wijst erop dat een voordeel van de crossmedialiteit is dat correspondenten “uitwisselbaar” zijn.

Het is volgens Laroes niet de bedoeling dat een correspondent al in de ochtenduitzending van het Journaal zit en dan te zien is in alle uitzendingen inclusief het Jeugdjournaal en Met Het Oog Op Morgen. Nu een correspondent voor meerdere media werkt, is er een goede coördinatie nodig, realiseert hij. “Niet overvragen en niet ondervragen,” is zijn devies. Bij grote nieuwsgebeurtenissen moet de correspondent snel in de uitzendingen zijn. “Maar als een correspondent nu op de radio is, moet hij hierna een paar uur of zelfs dagen de tijd en ruimte krijgen om andere verhalen te maken.”

Kijkers
Van den Broek vertelt dat er tijdens vergaderingen reportages terug worden bekeken.”Die reportage wordt nu door ons vaker bekeken dan dat hij hiervoor bekeken is,” was een reactie tijdens die vergadering, vertelt hij. Aan de views op internet is te zien dat “doorwrochte reportages” minder kijkers trekken. “Toch moeten we dat blijven doen,” vindt Van den Broek. “Het blijft noodzakelijk, zeker omdat kranten het steeds minder doen.”

Maar omdat de NOS een nieuwsorganisatie is, blijft het brengen van nieuws de primaire taak van een correspondent, legt Laroes uit. “Wij hebben geen zaterdagbijlagen. Daarom is er niet altijd ruimte om verhalen door te snijden.” Maar de ambitie is er. “Een correspondent moet niet alleen persbureau spelen. In de ideale wereld laat een correspondent zien wat er in een land gebeurd.”

Vertalen
Daarbij begint het volgens Laroes met de Nederlandse blik. Het is daarom van belang om “eigen mensen” ter plekke te hebben. “Zij vertalen het nieuws het beste naar het Nederlandse publiek. Niet alles heeft een relatie met Nederland, maar een heleboel wel.” Van den Broek vult aan dat hij het zeker niet ziet zitten afhankelijk te zijn van persbureaus. “Stel dat die ene Amerikaan die nacht slecht geslapen heeft, of wat dan ook!”

De vernieuwing van het buitenlandbeleid komen niet zomaar uit de lucht vallen. Binnen de NOS wordt er al twee jaar gewerkt aan de plannen, vertelt Van den Broek. En de wens leeft al veel langer. Omdat vroeger veel correspondenten niet in vaste dienst van de NOS waren, maar bijvoorbeeld voor een krant werken – Haye Thomas wordt als voorbeeld genoemd – kon er destijds met de kritiek vanuit de NOS weinig gedaan worden. “Omdat veel correspondenten nu wel onder contract staan bij de NOS, kunnen we ons eigen beleid voeren,” legt Van den Broek uit.

Spanning
Volgens Laroes hebben de correspondent “met een zekere spanning” gereageerd op de plannen. Maar ze onderschrijven de roulatie, vertelt hij. Als een standplaats wordt vernieuwd, zijn er voor de ‘oud-correspondent’ drie mogelijkheden: of een andere post, of een tijdje terug naar Hilversum, of helemaal veranderen van functie. Er wordt op dit moment gepraat met alle correspondenten, volgens Laroes. ook al met de mensen die pas op hun standplaats zitten.

Een tipje van de sluier werd al opgelicht: vanwege de komt van het Nieuwsuur (het nieuwe actualiteitenprogramma van de NOS en NPS op de plek van Nova) zullen de posten in Brussel en Washington worden uitgebreid, daarnaast zijn er plannen om standplaats Peking uit te breiden. Ook is er het voornemen om meer reizende correspondenten in te stellen, naar het voorbeeld van klimaatcorrespondent Bram Schilham. “Maar dat is nog in beweging, dus dat kan zomaar anders zijn,” hield Laroes een slagom de arm.

Foto: NOS/Leendert Jansen